Alergia pokarmowa jest najczęściej występującą odmianą alergii. Dotyczą zarówno osób dorosłych jak i dzieci. Najczęściej alergie pokarmowe ujawniają się u niemowląt oraz małych dzieci ze względu na niedojrzałość bariery jelitowej i zwiększoną przepuszczalnością błony śluzowej jelit. Na coraz częstsze występowanie alergii pokarmowych ma wpływ zanieczyszczenie środowiska, spożywanie coraz większej ilości wysoko przetworzonej żywności, łatwiejszy dostęp do egzotycznych owoców i warzyw. Alergia pokarmowa jest uwarunkowana niewłaściwym funkcjonowaniem układu odpornościowego. Jest to immunologicznie uwarunkowana  reakcja organizmu na substancje zawarte w spożytym pokarmie. Innym rodzajem nieprawidłowej reakcji organizmu na spożywany pokarm jest nietolerancja pokarmowa (opóźniona alergia pokarmowa). Alergie pokarmowe dzielimy na powstające z udziałem lub bez udziału przeciwciał klasy IgE:
  1. zależne alergie pokarmowe IgE (typ I reakcji wg Coombsa)
  2. niezależne alergie pokarmowe IgE (typ II, III, IV reakcji wg Coombsa)
Lekarz może stwierdzić alergię pokarmową w przypadku, gdy objawy po spożyciu konkretnych alergenów są powtarzalne.

Alergia pokarmowa – najczęstsze przyczyny

Przyczyną alergii pokarmowej może być:
  1. atopia, czyli genetycznie uwarunkowana reakcja organizmu na małe dawki alergenów, polegająca na produkcji swoistych przeciwciał klasy IgE
  2. zawartość w spożywanym pokarmie określonych składników powodujących reakcje alergiczne
  3. uszkodzenie bariery jelitowej w wyniku zakażeń wirusowych, bakteryjnych lub stosowania antybiotykoterapii
  4. zbyt wczesne wprowadzenie do diety dziecka mieszanek mleka krowiego oraz pewnych produktów stałych

Alergia pokarmowa - objawy

Objawy alergii pokarmowej, które dotyczą tylko jednego z narządów są bardzo rzadkie. Najczęściej dotyczą wielu narządów. Występuje kilka postaci klinicznych alergii pokarmowych. Do najczęstszych objawów alergii ze strony układu pokarmowego (20 % objawów) można zaliczyć:
  • wymioty
  • biegunkę
  • kolkę niemowlęcą
  • obrzęk i swędzenie warg
  • zapalenie jelita grubego
  • zapalenie przełyku
Do skórnych objawów alergii (45 % objawów) zaliczamy:
  • pokrzywkę
  • obrzęki
  • atopowe zapalenie skóry
Do objawów alergii ze strony układu oddechowego (25 % objawów), zaliczamy:
  • astmę oskrzelową
  • obrzęk krtani
  • nawracające zapalenia płuc
  • przewlekły nieżyt nosa
Objawy alergii ze strony układu sercowo - naczyniowego (10 % objawów), można zaliczyć:
  • niedokrwistość
  • zwiększoną ilość granulocytów kwasochłonnych
Ze strony układu nerwowego do objawów alergii pokarmowej zaliczamy:
  • migrenę
  • zaburzenia snu
Do najgorszych następstw alergii zaliczamy wstrząs anafilaktyczny, który objawia się:
  • nagłym spadkiem ciśnienia
  • zaburzeniami krążenia
  • skurczami oskrzeli
  • pokrzywką
Wstrząs anafilaktyczny może nawet prowadzić do zgonu.

Alergia pokarmowa - do jakiego lekarza się udać?

Leczeniem alergii zajmuje się lekarz alergolog.

Jak leczy się alergię pokarmową?

Do podstawowych zaleceń leczenia alergii pokarmowej należy wyeliminowanie z diety szkodliwego produktu spożywczego (stosowanie diety eliminacyjnej). Lekarz stawia diagnozę po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu i analizie takich badań jak:
  • testy alergiczne (z krwi i skórne)
  • badanie przeciwciał IgE (całkowitych i swoistych)
  • badania morfologiczne (wycinki błon śluzowych zawierające nacieki eozynofilowe)
  • próby eliminacyjne i testy prowokacyjne.
Leki najczęściej stosowane w  leczeniu alergii to: leki przeciwhistaminowe i glikokortykosteroidy (przewlekła postać choroby).

Jakie pokarmy uczulają najczęściej?

Do pokarmów, które najczęściej wywołują alergię pokarmową zaliczamy białko mleka krowiego i jajek, truskawki, pomidory, kiwi, orzechy, kakao, owoce morza, czekolada, ryby, miód naturalny, owoce cytrusowe, gluten i soja. Zobacz także: